15 Paź

Ekoturystyka

Cóż to tak naprawdę to ta ,,turystyka ekologiczna”? Czy do końca przeciętny obywatel potrafi to określić?Najlepiej chyba definiuje ją Wikipedia:

Turystyka ekologiczna – forma ruchu turystycznego, minimalizująca negatywny wpływ turystyki na stan środowiska przyrodniczego (miejsca recepcji turystycznej) bez względu na motywy podjęcia podróży.

Turystyka ekologiczna jest często utożsamiana z ekoturystyką. Jest to oparte na założeniu, że turysta, dla którego przyroda stanowi główny walor turystyczny, będzie chronił jej zasoby” a więc:

,,Ekoturystyka to ruch turystyczny, którego głównym celem jest zachowanie trwałego, zrównoważonego rozwoju zasobów i walorów turystycznych poprzez: integrację działalności turystycznej z celami ochrony przyrody oraz życiem społeczno-gospodarczym, kształtowanie nowych postaw i zachowań turystów i organizatorów ruchu turystycznego, bazowanie na potencjale społecznym i gospodarczym danego obszaru.

Ekoturystyka kładzie szczególny nacisk na:

  • Rozwijanie aktywności turystycznych związanych z bezpośrednim kontaktem turysty z przyrodą w obrębie otwartych niezdewastowanych obszarów (szczególnie przyrodniczych obszarów chronionych), co pozwala na poznawanie, podziwianie i czerpanie przyjemności z piękna krajobrazu naturalnego, ciszy i spokoju,
  • Dostosowanie wielkości ruchu turystycznego do chłonności turystycznej oraz preferowanie małej skali rozwoju w odniesieniu zarówno do grup uczestników ruchu, jak również bazy i urządzeń turystycznych,
  • Aktywizowanie życia społeczno-gospodarczego w obrębie obszarów Natura 2000 oraz w ich otoczeniu, poprzez wskazywanie działań związanych z tworzeniem pakietów usług dla różnych form aktywności w ramach ekoturystyki.

Według Dominiki Zaręby, autorki pierwszej w Polsce książki o ekoturystyce („Ekoturystyka”, Dominika Zaręba, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2000, 2006 i 2008) ekoturystyka stanowi rdzeń koncepcji turystyki zrównoważonej. Jest „najczystszą” formą podróżowania przyjaznego środowisku, ponieważ odby­wa się zwykle na obszarach o najwyższych walorach przyrodniczych i krajo­brazowych, bezpośrednio przyczynia się do ochrony środowiska naturalnego i kulturowego tych regionów, a jej uczestnikami są ludzie o dużej świado­mości ekologicznej i wrażliwości przyrodniczej. Dominika Zaręba wyodrębnia trzy najważniejsze cechy ekoturystyki wyróżniające ją spośród innych form podróżowania:

Ekoturystyka jest formą aktywnego i dogłębnego zwiedzania obszarów o wybitnych walorach przyrodniczych i kulturowych; ekoturystyka strzeże harmonii ekosystemów przyrodniczych i odręb­ności kulturowej lokalnych społeczności

Ekoturystyka dostarcza środków finansowych skutecznej ochronie war­tości dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego oraz przynosi realne korzyści ekonomiczno-społeczne ludności miejscowej.

28 Gru

5 Najciekawsze Zabytki Architektury Przemysłowej w Polsce

Polska może się pochwalić wieloma wspaniałymi budowlami, a perełek architektury w naszym kraju nie brakuje. Na jakich atrakcjach warto się skupić w chwili, gdy głównym celem wycieczki jest poznanie historii polskiego przemysłu i zwiedzenie tych zabytków, które najpiękniej przypominają o czasach jego świetności? Możliwości jest wiele. Oto 5 miejsc, które na liście zabytków polskiej architektury przemysłowej zajmują wyjątkowe miejsce.

Miejsce 5. Stara przepompownia w Gliwicach

Budynek starej przepompowni w Gliwicach to ciekawy zabytek techniki, który powstał w początkach XX wieku. Obiekt ten do dziś przypomina nam o Centralnej Oczyszczalni Ścieków, jest też nie lada gratką dla tych, którzy na Szlaku Zabytków Techniki szukają unikalnej atrakcji. Dziś w murach przepompowni czeka na zwiedzających Muzeum Techniki Sanitarnej, które może się pochwalić ciekawą kolekcją zabytkowych pomp i sprężarek.

Miejsce 4. Elektrociepłownia Szombierki w Bytomiu

Jest jednym z najpiękniejszych przykładów przemysłowej architektury na Górnym Śląsku oraz zabytkiem techniki, obok którego nie można przejść obojętnie. Pochodząca z początku XX wieku Elektrociepłownia Szombierki w Bytomiu to zabytek, który stał się jednym z symboli śląskiego Szlaku Zabytków Techniki. Gmach ten został zaprojektowany przez berlińskich architektów, Emila i Georga Zillmanów, a jego potężna wieża zegarowa już z daleka przyciąga uwagę.

Miejsce 3. Gdański Żuraw

Brama Żuraw to obowiązkowy punkt w programie każdej wycieczki po Gdańsku. Dlaczego? Bo ten zabytek techniki jest tylko cenną pamiątką z czasów średniowiecza, która łączyła w sobie funkcje obronne i przemysłowe. Do dziś można tu zobaczyć zabytkowe urządzenia dźwigu, a przy okazji zapoznać się z ciekawą ekspozycją, prezentującą w ciekawy sposób dzieje miasta Gdańska.

Miejsce 2. Browar Obywatelski w Tychach

Wiele ciekawych budowli można ujrzeć na terenie Browaru Obywatelskiego w Tychach. Obiektów zabytkowych jest tu kilkanaście, a każdy z nich był świadkiem wielu ważnych wydarzeń. W czasie wycieczki po tym niezwykłym zakładzie pracy można zobaczyć m. in. warzelnię z zabytkową maszynownią, słodownię oraz młotownię. Na zwiedzających czeka tu również ciekawa ekspozycja, dzięki której można poznać dzieje browarnictwa w Tychach oraz poznać tajniki produkcji piwa.

Miejsce 1. Centrum Manufaktura w Łodzi

Łódzka Manufaktura jest jednym z najsłynniejszych zabytków techniki, z jakimi można się spotkać w trakcie industrialnej wycieczki po Polsce. Choć dziś centrum to znane jest jako wielka galeria handlowa, nie brak tu obiektów, które przypominają o pierwotniej roli tego potężnego kompleksu. A, jak wiadomo, pierwotnie obiekt ten służył jako fabryka włókiennicza, należąca do jednego z najsłynniejszych łódzkich przemysłowców – Izraela Poznańskiego.

Architektura przemysłowa w Polsce może się pochwalić godną reprezentacją. Zabytki techniki, którym poświęcamy coraz więcej uwagi, mają wiele uroku i z pewnością zasługują na wyróżnienie. Stare maszyny, zabudowania fabryczne – wszystko to ma wiele uroku, a spacer w otoczeniu takich budowli może się dla każdego z nas okazać wyjątkową przygodą.

20 Lis

Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica

Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica jest to zespół dwóch elektrowni wodnych zlokalizowanych w przełomie Dunajca. Pierwsza z nich (Niedzica) jest elektrownią szczytowo-pompową, natomiast druga (Sromowce Wyżne), położona nieco niżej, to elektrownia przepływowa. Tama główna Czorsztyn-Niedzica jest największą zaporą ziemną w Polsce, a zainstalowana łączna moc elektryczna obu hydroelektrowni wynosi 94 MW.

Lokalizacja zespołu elektrowni

Elektrownie te mieszczą się na rzece Dunajec w Kotlinie Nowotarskiej, pomiędzy pasmami górskimi Pienin a Gorcami. Wybudowana pomiędzy Pieninami Właściwymi a Pieninami Spiskimi Elektrownia Wodna Niedzica tworzy Zbiornik Czorsztyński, który pełni funkcję głównego zbiornika zaporowego. To z jego wód korzysta Elektrownia Wodna Niedzica, które spływają dalej do – pełniącego rolę zbiornika wyrównawczego – Zbiornika Sromowskiego. Znajduje się on poniżej średniowiecznego zamku w Niedzicy, a na jego wschodnim brzegu mieści się wieś Sromowce Wyżne.

Historia budowy elektrowni i zbiorników wodnych

Historia zespołu zapór i elektrowni w przełomie Dunajca sięga początku XX wieku, gdyż pierwsze plany budowy zalewu w okolicy Czorsztyna pochodzą z 1905 roku. Dotyczyły one (oprócz zbiorników w Porąbce na Sole
i Mucharzu na Skawie) utworzenia zbiorników wodnych w Czorsztynie i Rożnowie na Dunajcu. Rzeki te są najgroźniejszymi karpackimi dopływami górnej Wisły. Co ciekawe, koncepcje te były konsultowane z wybitnym hydrotechnikiem – późniejszym prezydentem II Rzeczpospolitej Polskiej, inżynierem i profesorem Politechniki w Zurychu Gabrielem Narutowiczem.

Formalna decyzja o natychmiastowej budowie owych zbiorników zapadła dopiero po 1934 roku, kiedy to miała miejsce na Podhalu katastrofalna w skutkach powódź. Pierwszy miał być zlokalizowany na Dunajcu w Rożnowie, drugi – również na tym samym cieku wodnym – w Niedzicy, dla którego pełną dokumentację opracowano dopiero w latach 1938-1939. Niestety, wybuch XX Wojny Światowej 1. września 1939 roku uniemożliwił dalsze prace – budowę w końcu rozpoczęto w 1975, natomiast oficjalne otwarcie całego zespołu miało miejsce w 1997 roku.

Etapy budowy

  • 1950-1964 – projekty koncepcyjne zbiornika zaporowego, które obejmowały różne rozwiązania techniczne. W wyniku tych prac wybrana została opcja z zaporą betonową
    w Niedzicy, o pojemności wynoszącej około 250 mln m3, bez sztolni przerzutowych,
  • 1965-1968 – zatwierdzenie wyżej wymienionych założeń zbiornika oraz wstępnego projektu,
  • 1970-1971 – wydzielenie w przedsięwzięciu dwóch osobnych  zadań inwestycyjnych:
    1 – zagospodarowanie otoczenia obiektów,
    2 – obiekty podstawowe. Jednocześnie nastąpiło rozpoczęcie realizacji zadania 1 oraz zmiana projektu zapory betonowej na zaporę ziemną,
  • 1975 – rozpoczęcie zadania 2,
  • 1986 – poszerzenie zakresu inwestycji
    o dodatkową budowę oczyszczalni ścieków
    i systemu kanalizacji w zlewni zespołu zbiorników,
  • 1994 – oddanie do eksploatacji zbiornika wyrównawczego Sromowce Wyżne,
  • 1995 – rozpoczęcie piętrzenia Zbiornika Czorsztyńskiego (głównego), przy jednoczesnym wykańczaniu górnej części korpusu zapory,
  • 1997 – koniec budowy i oficjalne oddanie całego kompleksu obiektów do eksploatacji.
22 Paź

Ile waży technosfera?

Milion milionów ton – według wyliczeń naukowców, tyle ważą wszystkie wyprodukowane przez ludzi obiekty znajdujące się na naszej planecie. Badacze oszacowali ten wynik biorąc pod uwagę między innymi miejskie i wiejskie infrastruktury, wszechobecne na świecie maszyny, pojazdy, wszelkie technologiczne urządzenia czy śmieci na wysypiskach.

Konglomerat tych produktów nazywany jest „technosferą” – gdybyśmy równomiernie rozprowadzili całą istniejącą technosferę na powierzchni ziemi, otrzymalibyśmy 50 kg materiału na metr kwadratowy.

Będący współautorem badań profesor paleobiologii na uniwersytecie Leicester w Wielkiej Brytanii, Jan Zalasiewicz stwierdził w swym oświadczeniu, iż wszystkie te struktury zostały stworzone przez ludzkość w celach przetrwania. Jest to niezliczona ilość wytworów, takich jak domy, farmy, fabryki, kopalnie, drogi, lotniska czy systemy komputerowe wraz z ich odrzuconymi elementami. Porównał „technosferę” do układu posiadającego własny przepływ energii i dynamikę – układu, który musi być podtrzymywany przez ludzkość, aby ta mogła nadal istnieć.

Od 1950 roku żyjemy w nowym wieku geologicznym zwanym Antropocenem, określanym, jako okres przekształcania Ziemi przez człowieka. Pojawienie się i ciągły rozrost technosfery jest przejawem coraz intensywniejszej ingerencji człowieka w środowisko, oraz zacierania się granicy między naturą, a technologią. Według Zalasiewicza, mimo iż technosfera jest geologicznie młoda, rozrasta się tak szybko, że już pozostawiła trwały i głęboki ślad na naszej planecie.

25 Wrz

Niezwykłe Atrakcje: Elektrownia Na Górze Żar

Góra Żar jest jednym z najciekawszych szczytów, z jakimi można się spotkać w polskich górach. Jej wyjątkowość polega m. in. na tym, iż w jej wnętrzu kryje się potężna elektrownia szczytowo-pompowa, której zwiedzenie jest dla wielu turystów wyjątkową przygodą.

Góra Żar Elektrownia – Co Warto Wiedzieć Na Temat Tego Obiektu?

Dlaczego jest on tak atrakcyjnym punktem w programie każdej wycieczki po Beskidzie Małym? Elektrownia szczytowo-pompowa na górze Żar jest obiektem, który może się pochwalić i ciekawymi rozwiązaniami technicznymi, i ciekawą historią. Wiadomo, że już w latach 50-tych XX wieku opracowano koncepcję budowy takiej właśnie elektrowni, choć do prac związanych z jej utworzeniem przystąpiono dopiero w latach 70-tych.

W tym czasie postanowiono rozwiązać dwa bardzo ważne problemy. Pierwszym z nich było uregulowanie Soły, drugim – zapewnienie sobie dodatkowego źródła energii. Do tego drugiego celu postanowiono wykorzystać sporą różnicę poziomów pomiędzy szczytem Żaru a Jeziorem Międzybrodzkim.

Jak Wygląda Elektrownia Na Górze Żar?

Najważniejsza część elektrowni szczytowo-pompowej na górze Żar ukrywa się we wnętrzu góry. Właściwa elektrownia ukrywa się pod ziemią, gdzie znajdują się odpowiednie turbozespoły rewersyjne, komora maszynowni, szyby oraz chodniki. Na spłaszczonym szczycie góry znalazło się z kolei miejsce na potężny zbiornik wodny, który z komorą elektrowni połączony jest opancerzonymi sztolniami upadowo-ciśnieniowymi. To dzięki nim woda z Soły najpierw jest pompowana do zbiornika, a następnie opuszczana z niego z wielką siłą na łopatki turbin. Dzięki temu wytwarzana jest energia elektryczna, którą mieszkańcy okolicznych miejscowości mogą się cieszyć do woli.

To ekonomiczne i ekologiczne zarazem rozwiązanie daje wiele korzyści, a sama elektrownia jest jedną z najważniejszych atrakcji na terenie Beskidu Małego. To miejsce chętnie odwiedzane przez wycieczki szkolne, które zachwyca, a jednocześnie pozwala w ciekawy sposób zdobyć wiele ważnych wiadomości.

25 Lip

Krakowskie Zabytki Techniki: Elektrownia Miejska Podgórza

Na terenie tak wspaniałego miasta, jakim jest Kraków, z cennymi zabytkami spotkać się możemy niemal na każdym kroku. Ci turyści, którzy w czasie wycieczki po stolicy Małopolski zechcą zobaczyć najciekawsze zabytki techniki tego miasta, koniecznie powinni zajrzeć na Podgórze.

Ta interesująca, pełna kontrastów dzielnica, ma się czym pochwalić. Ci turyści, którzy stawiają na atrakcje związane z przemysłem i techniką, z pewnością docenią najsłynniejszy zabytek tej części Krakowa. Jest nim elektrownia miejska Podgórza – obiekt, któremu w czasie wycieczki śladem krakowskich zabytków techniki z pewnością warto poświęcić nieco więcej uwagi.

Co warto wiedzieć na temat podgórskiej elektrowni?

Elektrownia miejska Podgórza to miejsce ważne i dla miłośników techniki, i dla tych turystów, którzy interesują się historią. Wybudowana w latach 1899-1900, jest najstarszą krakowską elektrownią, była tez jednym z pierwszych tego typu obiektów przemysłowych na terenie dawnej Galicji.

Otwarta 1 marca 1900 roku, odegrała ważną rolę nie tylko w dziejach Podgórza, ale i w historii całego Krakowa. Do dziś nie brak tu ciekawych obiektów, którym warto się uważniej przyjrzeć. Ciekawie prezentuje się sama elektrownia, uwagę przyciąga też sąsiadujący z nią budynek mieszkalny – dawna siedziba dyrektora przedsiębiorstwa.

Całość do dziś robi ogromne wrażenie, zatem zainteresowanie miłośników historii przemysłu i techniki tym miejscem nikogo dziwić nie powinno.
Elektrownia miejska Podgórza to wyjątkowy punkt na mapie współczesnego Krakowa i atrakcja, której nie można pominąć w czasie industrialnej wycieczki po tym mieście. To zabytek wyjątkowy, którego historię z pewnością warto lepiej poznać.

24 Maj

BMW Isetta – UFO z Bawarii

Bemka Isetta spowoduje powoduje uśmiech na twarzy nawet ponuraka.

Jej kształt jest tak nietypowy ze nie da się koło niej przejść obojętnie. Ze względu na właśnie na kształt często nazywana jest kropelką. Isetta wyróżnia się na drogach prawie tak jak wyróżniał by się spodek UFO na lotnisku w Dubaju wśród Airbusów i Boeingów. Cechą charakterystyczna tego małego autka jest ulokowanie drzwi wejściowych… są one z przodu autka, gdy otwierają się razem z nimi odsuwa się kolumna kierownica umieszczona na ruchomym ramieniu. Mała Bemka posiada tez szyber dach… głównie ze względów bezpieczeństwa gdyż w przypadku stłuczki ze względu na drzwi z przodu i małe okienka właśnie nim jest droga ewakuacji.

W autku mogą zmieścić się dwie osoby. Nie zabiorą dużo ze sobą bo miejsce na bagaż jest na małej półce z tyłu. Jest tez bagażnik na zewnątrz do którego można zamocować walizkę. Oprócz nietypowego wsiadania nietypowy jest także rozstawa kół – te z przodu są rozstawione znacznie szerzej od tylnych. Jest to spowodowane typem napędu a w zasadzie tym ze oba kola tylne są napędzane razem za pomocą łańcuszka i by to funkcjonowało muszą być blisko siebie. Rozwiązanie takie było po prostu tanie a o to chodziło producentowi w ciężkich czasach powojennych – stworzyć samochód dla ludzi za rozsądną cenę… i chyba się to udało. Powstało ok 160 tys egzemplarzy.

Obecnie ze względu na niesztampowe rozwiązania autko cieszy się duża popularnością u kolekcjonerów i sympatyków marki. Prezentowane autko BMW Isetta 250 na zdjęciach jest z 1959 roku. Właściciel stara się by mimo sporej ilości latek zwiedzała dalej świat ciesząc swoim widokiem widzów na zlotach i rajdach dostarczając powodów do dużej ilości uśmiechu.

Galeria

BMW Isetta w obiektywie: Artur Owsiany fotografia motoryzacyjna

Dane techniczne

  • Prędkość maksymalna: 80 km/h,
  •  Masa całkowita 600 kG,
  • Silnik: BMW AG Munchen, czterosuwowy, górnozaworowy,
  • Pojemność silnika: 245 cm3,
  • Moc: 9 kW przy obrotach 5800 obr/min,
  • Chłodzenie: powietrzem za pomocą dmuchawy,
  • Gaźnik: poziomy marki BING 1(22) 98,
  • Skrzynia czterobiegowa,
  • Instalacje elektryczna: 12V,
19 Kwi

Gliwice: co warto zobaczyć w tym mieście?

To jedno z najstarszych i najciekawszych miast, jakimi może się pochwalić Górny Śląsk, a wycieczki po jego terenie każdemu mogą sprawić wiele radości. Gliwice to ciekawe zabytki architektury oraz zabytki techniki, które na każdym mogą zrobić ogromne wrażenie. Co koniecznie trzeba zobaczyć w tym mieście?

Gliwice mogą się pochwalić wspaniałą starówką, której sercem jest malowniczy rynek – jeden z największych rynków na terenie Górnego Śląska. Otoczony pięknymi kamienicami, może się pochwalić wspaniałym ratuszem oraz fontanną z Neptunem. W niewielkiej odległości od rynku czekają na gości kolejne atrakcje – cenne pamiątki z czasów średniowiecza. Jedną z nich jest zamek piastowski, służący obecnie jako siedziba Muzeum w Gliwicach, drugą – kościół Wszystkich Świętych, mogący się pochwalić ciekawym wnętrzem oraz tytułem najstarszej świątyni w mieście. Dom Tekstylny Weichmanna z 1924 roku to ciekawostka, która może oczarować każdego miłośnika moderny, z kolei dla miłośników kultury ciekawą przygodą może się okazać wizyta przy Ruinach Teatru Miejskiego Victoria. Wizyta w tak pięknej rezydencji, jaką jest Willa Caro, to kolejna propozycja dla tych, których fascynuje historia oraz sztuka. Miłośników miejskiej zieleni może oczarować Park Chopina oraz znajdująca się na jego terenie Palmiarnia, będąca miejscem chętnie odwiedzanym i przez mieszkańców Górnego Śląska, i przez zaglądających do Gliwic turystów.

Zabytki Techniki w Gliwicach

A jakie zabytki techniki warto uwzględnić w programie wycieczki po Gliwicach? Obiektem najbardziej znanym jest tu Wieża Radiostacji Gliwice, którą wzniesiono z drzewa modrzewiowego w 1935 roku. Ten cenny zabytek techniki przypomina też o początkach II wojny światowej, a dokładniej – o „prowokacji gliwickiej”. W efekcie zwiedzenie tego miejsca jest nie lada gratką i dla miłośników techniki, i dla tych, których interesują wojenne dzieje. Co jeszcze warto zobaczyć? Na Szlaku Zabytków Techniki znalazła się tak ciekawa placówka, jaką jest Oddział Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach. Ciekawym celem wycieczki może się też okazać Muzeum Techniki Sanitarnej – kolejna placówka, dzięki której można zapoznać się z industrialnymi skarbami Górnego Śląska.

Wycieczki po tak zróżnicowanym regionie, jakim jest Górny Śląsk, dla każdego miłośnika historii, techniki i architektury mogą się okazać wspaniałą przygodą. Jeśli celem takiej wyprawy staną się Gliwice, jedno jest pewne – nuda nikomu tu nie grozi. Tu każdy może spędzić wolny czas w przyjemny i pożyteczny sposób, zdobywając jednocześnie wiele cennych informacji na temat Górnego Śląska i jego przeszłości.

26 Lut

Śladem zabytków techniki – Maleniec

Miłośnikom techniki wizyta w Maleńcu z pewnością sprawi wiele radości. To wyjątkowe miejsce, które może się pochwalić ciekawymi zabytkami. Co koniecznie trzeba zobaczyć w czasie wycieczki po tej miejscowości?

Zakład Hutniczy w Maleńcu

Dla miłośników techniki Maleniec to przede wszystkim hutnictwo i związane z nim atrakcje. By zdobyć wiele cennych informacji na ten temat, wystarczy wybrać się na teren Zabytkowego Zakładu Hutniczego. To jeden z najciekawszych obiektów tego typu na świecie, zatem możliwość jego zwiedzenia jest nie lada gratką.

Atrakcje Turystyczne

Jakie atrakcje czekają tu na turystów? Wśród cennych zabytków, z jakimi można się spotkać w trakcie zwiedzania tego zakładu, wyróżnia się ciekawe koło wodne. Wykonane z drewna, jest największym działającym kołem tego typu w Polsce.

Uwagę zwiedzających przyciąga też najdłuższy wał napędowy w kraju, którego długość osiąga aż 30 metrów. Nożyca krokodylowa z XVIII wieku oraz gwoździarka z połowy XIX stulecia to kolejne zabytki techniki, którymi może oczarować zwiedzających Maleniec.

A co z pozostałymi eksponatami, z jakimi można się spotkać w trakcie zwiedzania Zabytkowego Zakładu Hutniczego? I im warto się dokładniej przyjrzeć. Znajdują się wśród nich dawne urządzenia i maszyny, nie brak tu również zabytkowych produktów, które przed laty powstały w malenieckiej hucie. Takie atrakcje sprawiają, że wycieczki po terenie huty na każdym mogą zrobić ogromne wrażenie.

17 Sty

Industrialny Śląsk – Zabrze i gmach Dyrekcji Huty Donnersmarck

Gmach Dyrekcji Huty Donnersmarck

Kto zajrzy na teren Górnego Śląska, ten zyska jedyną w swoim rodzaju szansę na zapoznanie się z takimi atrakcjami, jakimi są zabytki techniki oraz obiekty związane z działalnością wielkich zakładów przemysłowych. Na terenie Zabrza, miasta kojarzonego głównie z hutami i kopalniami, takich zabytków nie brakuje. W czasie wycieczki po tym mieście można zwiedzać i zabytkowe kopalnie, i wznoszone w ich pobliżu osiedla robotnicze. Kuszą też dawne huty orz budynki administracyjne, które często do dziś służą mieszkańcom miasta. Tak jest m. in. z niektórymi obiektami należącymi dawniej do huty Donnersmarck. Jednym z ciekawych zabytków, jaki powstał na terenie tego kompleksu, jest gmach dawnej Dyrekcji Huty Donnersmarck. Budynek ten stoi w pobliżu osiedla patronackiego, które powstało z czasach Gwidona Donnersmarcka z myślą o pracownikach należącej do niego huty. Jakimi cechami wyróżnia się ten zabytek?

Gmach Dyrekcji Huty Donnersmarck

Gmach Dyrekcji Huty Donnersmarck to jedna z cenniejszych pamiątek, jakimi może się pochwalić Zabrze. W programie krajoznawczej wycieczki, nastawionej głównie na poznawanie dziejów zabrzańskiego przemysłu, gmach ten zajmuje ważne miejsce. To obiekt, który przypomina o roli hutnictwa na terenie Górnego Śląska oraz o tak ważnym dla Zabrza zakładzie, jakim była huta Donnersmarck, znana później jako huta Zabrze. Huta ta rozpoczęła swą działalność w 1852 roku, kiedy to oddano do użytku dwa wielkie piece przeznaczone do wytopu surówki. Z czasem pojawiły się tu dwa kolejne piece, odlewnia rur, a z czasem – zakład budowy maszyn. W latach 70-tych XIX wieku huta ta przeszła na własność spółki akcyjnej Donnersmarckhuette, do której należała też kopalnia węgla „Concordia”. Zakłady te dynamicznie się rozwijały, a to oznaczało z jednej strony konieczność wzniesienia osiedla dla pracowników huty i kopalni, z drugiej – potrzebę zbudowania gmachu, w którym mogłaby urzędować dyrekcja huty.

Gmach służący dyrekcji powstał jako jeden z pierwszych obiektów wchodzących w skład osiedla Zandek. Wzniesiony w 1907 roku według projektu Arnolda Hartmana z Berlina, zachwyca swą formą i pięknymi dekoracjami. Gmach ten swą formą nawiązuje do pałacowych rezydencji, co było świadomym zamierzeniem architekta. Chciał on w ten sposób podkreślić potęgę huty oraz jej bogactwo. Elewacja frontowa przyciąga uwagę ciekawymi zdobieniami, nie brak tu również odniesień do górnictwa. Intryguje też kamienny portal oraz wieżyczka ozdobiona tarczą zegarową. Gmach ten do dziś uznawany jest za jedną z najciekawszych budowli na terenie Zabrza, która powstała w związku z rozwijającym się tu przemysłem. Wraz z pobliskim osiedlem patronackim, gmach ten stanowi nie lada atrakcję dla tych, którzy w czasie wycieczki po Zabrzu chcą poczuć klimat dawnego miasta i zapoznać się z jego industrialnym bogactwem. Takie zabytki techniki mają wiele uroku, a ich wartość historyczna i artystyczna jest ogromna.